शांतता दिवस रद्द; प्रचार 1 डिसेंबरपर्यंत सुरूच

परतवाडा/28 नोव्हेंबर – यंदाच्या नगरपालिका निवडणुकांमध्ये मोठा आणि महत्वाचा बदल करण्यात आला असून मतदानाआधीचा पारंपरिक शांतता दिवस रद्द करण्यात आला आहे. आतापर्यंत निवडणुकांमध्ये मतदानाच्या एक दिवस आधी पूर्ण प्रचारबंदी लागू होत असे. परंतु यंदा प्रचार एक डिसेंबरच्या रात्रीपर्यंत सुरू ठेवण्यास परवानगी देण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे निवडणुकीचे समीकरणच बदलणार असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात सुरू आहे.
पूर्वी शांतता दिवस म्हणजे उमेदवारांना निवडणूक कारभार थांबवण्याची अनिवार्य मर्यादा होती. यामुळे मतदारांना शांतपणे विचार करण्याचा वेळ मिळत असे. मात्र आता हा विरामच नाहीसा झाला आहे. अखेरच्या दिवशी जसा जसा प्रचाराचा जोर वाढेल, तसतसे मतदारांवरचा दबाव, चर्चांचे तापमान आणि वादग्रस्त विधानांचे प्रमाणही वाढण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे.
प्रचार एक दिवस अधिक खुला केल्याने उमेदवारांना मोठा अवधी मिळत असला तरी त्याचबरोबर काही आव्हानेही समोर येत आहेत. राजकीय पक्षांनी अंतिम क्षणाच्या रणनीतीत मोठे बदल करावे लागणार आहेत. सोशल मीडियावरील पोस्ट, थेट संपर्क, सभा आणि घराघरातील संवाद या सर्व माध्यमांचा वापर शेवटच्या क्षणापर्यंत होणार असल्याचे संकेत मिळत आहेत. मतदानाआधीची कुप्रसिद्ध ‘कत्तल रात्र’ आता संपुष्टात आल्याने काही प्रमाणात भ्रष्टाचारावर मर्यादा येईल, असे जाणकारांचे मत आहे. पैशांचे वाटप, वस्तूंचे वितरण, मतदारांना आकर्षित करण्यासाठी वापरल्या जाणार्‍या पद्धती-ही क्रिया सर्वाधिक या रात्री घडत असल्याच्या तक्रारी येत. त्या परिस्थितीला आळा बसण्याची शक्यता निवडणूक निरीक्षक व्यक्त करत आहेत.तसेच डिजिटल माध्यमांवर प्रचार पूर्णतः थांबवणे प्रशासनाला शक्य होत नव्हते. त्यामुळे एक दिवसाची प्रचारबंदी प्रत्यक्षात कागदोपत्रीच राहायची. नवा निर्णय स्वीकारल्यामुळे प्रचाराचा प्रवाह उघडपणे आणि नियंत्रणात राहील, असे प्रशासनाचे म्हणणे आहे. मात्र या बदलामुळे मतदारांच्या मनात निर्माण होणारा गोंधळ आणि मानसिक दडपण याकडे दुर्लक्ष करणे शक्य नाही. अखेरच्या दिवशी अचानक एखादा मुद्दा, व्हिडिओ, भाष्य किंवा सोशल मीडिया मोहिम सुरू झाली तर मतदारांची दिशा बदलू शकते. शांततेचा कालावधी नसल्यामुळे मतदारांना माहितीचे चाळणीकरण करून शांतपणे निर्णय घेणे अधिक कठीण होऊ शकते. उमेदवारांसाठीही काही मर्यादा यंदा लागू राहणार आहेत. शांतता दिवसात अप्रत्यक्ष मार्गाने चालणारा ‘मुख प्रचार’ हा यंदा लागू राहणार नाही. व्यक्तिगत भेटी, फोन कॉल, शांतपणे करण्यात येणारा संपर्क-हे मार्गही आता नियमांनुसार बंद आहेत. त्यामुळे अनेक उमेदवारांना आपल्या अंतिम टप्प्यातील तंत्राचे पुनर्मूल्यांकन करावे लागणार आहे.
नव्या पद्धतीमुळे निवडणुकीचे स्वरूपच बदलणार आहे. पारदर्शकता आणि वास्तववादी प्रक्रिया या दिशेने पावले टाकली जात असली तरी मतदारांच्या मानसिक स्थितीवर होणारा परिणाम आणि निवडणुकीच्या अंतिम निकालावर होणारे परिणाम हे मुद्दे महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
या नव्या प्रयोगाचा प्रत्यक्ष प्रभाव किती सकारात्मक किंवा नकारात्मक राहील, हे आगामी मतदान आणि त्यानंतरच्या प्रतिक्रिया यानंतर स्पष्ट होईल.