अमरावती विभागात कुठे भरपूर तर कुठे अपुर्‍या पावसाचा फटका

*आर्थिक संकटात बळीराजा, उत्पादनावर खोल परिणाम

*2025 चा पावसाळी हंगाम: आकडेवारीतून वास्तव

अमरावती / 31 ऑगस्ट  :अमरावती विभागात या वर्षी छानसरासरी पाऊस झाला असला तरी तो सर्व ठिकाणी सारखा पडला नाही. 31 ऑगस्ट 2025 पर्यंत विभागाला मिळालेला एकूण पाऊस 629.8 मिमी इतका नोंदवण्यात आला आहे, जो विभागाच्या सरासरीपेक्षा 1.8 टक्के अधिक आहे. मात्र, जिल्हानिहाय पाहिल्यास या पावसात मोठी तफावत दिसून येते. बुलढाणा जिल्हा सरासरीच्या जवळपास 98.9 टक्के पावसाने सुखावला आहे, तर अकोला आणि वाशीम यांनाही जवळपास 97 ते 99 टक्के पावसाची नोंद झाली आहे. वाशीममध्ये पाऊस अपेक्षेपेक्षा 119.3 टक्के इतका जास्तही पडला आहे. मात्र, अमरावतीला फक्त 81 टक्के एवढाच पाऊस मिळाला आहे, जे अपेक्षित पावसाच्या बर्‍याच मागे आहे. यवतमाळही 78.7 टक्के पावसाने पुरेसा लाभलेला नाही. या तफावतीमुळे शेतकर्‍यांमध्ये चिंतेचा वाडगा वाढतोय. या पावसाच्या वितरणामुळे अनेक गावांमध्ये पिकांच्या वाढीत इजा झाली आहे. मुसळधार व सलग पावसामुळे वाशीम आणि यवतमाळ जिल्ह्यांमध्ये अनेकशे हेक्टर जमिनीवर पाणी साचल्याने सोयाबीन, कापूस, तूर आणि इतर यंदाच्या खरीप पिकांचे नुकसान झाले आहे. सरकारी अहवालानुसार, वाशीममध्ये अंदाजे 98,000 हेक्टर, तर यवतमाळमध्ये 81,000 हेक्टर शेतजमिनीवरील पिक नुकसानग्रस्त झाले असून बुलढाणा आणि अकोला जिल्ह्यांतही हजारो हेक्टर खतपिकांवर परिणाम झाल्याचे नोंदवण्यात आले आहे. पाऊस कमी पडल्याने पेरणी विलंब झाली आणि अनियमितपणा यामुळे पिकांची वाढ मंदावली आहे, तर काही भागांत पूरामुळे पीक दुष्परिणामाला सामोरं जावं लागलं आहे. यामुळे शेतकर्‍यांचा उत्पन्नाचा अंदाज कमी होण्याची भीती असून आर्थिक संकटही निर्माण होऊ शकते. गेल्या काही वर्षांत हवामानातील बदल, अपुर्‍या पावसामुळे या विभागात शेतकरी आर्थिक कर्जबाजारी होण्याचा संकटोत्तर अवस्थेत पोहोचले आहेत. स्थानिक प्रशासन आणि शासनाला त्वरित मदतीसाठी पावले उचलावी लागतील, नाहीतर पुढील हंगामात परिस्थिती अधिक गंभीर होऊ शकते. एकूणच बेधडक वा सतत पडलेल्या पावसामुळे अनेक भागांत शेतजमीन जलमय झाली असून सोयाबीन, कापूस, तूर, मूग, हरभरा अशा प्रमुख खरीप पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाल्याचे अहवालातून स्पष्ट होते. अपुरा किंवा विस्कळीत पाऊस असल्यास पिकांची वाढ मंदावू शकते, उत्पादनात घट येऊ शकते. काही ठिकाणी पावसाची समाधानकारक मात्रा असल्याने कापूस, सोयाबीन, तूर या पिकांची वाढ चांगली होईल आणि शेतकर्‍यांना समाधानकारक उत्पन्न मिळू शकते. मात्र, लागवडीचा काळ, पेरण्या, व पावसाचे वितरण योग्य नसल्यास पिकांचे ’फ्लडिंग’ किंवा पाणी साचल्याने मुळांच्या फुगण्याची व नाशाची शक्यता अधिक वाढते. बदलत्या हवामानामुळे चुरचुर, फुलगळ, तसेच कीड आणि रोगराईला पोषक वातावरण तयार होऊ शकते. तज्ज्ञांनी शेतकर्‍यांना सांगितले आहे की, पिकांचे आंतरशेतीकरण करणे, रोग-कीड नियंत्रण, जमिनीत योग्य जलनियोजन करणे आणि जलसंधारण तंत्रज्ञानाच्या मदतीने परिस्थिती सुधारण्याचा प्रयत्न करावा. यासाठी शासनानेही सुयोग्य मदतीचे माध्यम उभारले पाहिजे. आकडेवारीवरून शेतकरी, प्रशासन व तज्ज्ञांनी मिळून चालू हालत लक्षात घेऊन उपाययोजना करायला हव्यात, जेणेकरून अमरावती क्षेत्रातील शेतीला होणारी हानी कमी करता येईल आणि पुढील हंगाम अधिक चांगल्या प्रकारे पार पडू शकेल. शेतकरी सद्यस्थितीत आशेवर आहेत पण त्यांना शासनाकडून लवकरच मदत पोहोचावी लागेल, अन्यथा परिस्थिती अधिक बिकट होण्याची शक्यता आहे.