वर्षातून दोनवेळा शिष्यवृत्ती परीक्षा

* या वर्षीच्या शैक्षणिक सत्रापासून अंमलबजावणी

अमरावती /23 ऑक्टोबर – राज्यातील शालेय विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती परीक्षा आता पाचवीऐवजी चौथी आणि सातवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी घेतली जाणार असून ही नवीन प्रणाली चालू शैक्षणिक वर्षापासून लागू केली जाईल. परिणामी, या वर्षी शिष्यवृत्ती परीक्षा दोनदा घेतल्या जातील आणि पुढील वर्षी नवीन प्रणालीअंतर्गत फक्त एकच परीक्षा घेतली जाईल.

यापूर्वी, राज्यात इयत्ता चौथीच्या विद्यार्थ्यांसाठी पूर्व-उच्च प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा आणि इयत्ता सातवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी पूर्व-माध्यमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा घेतल्या जात होत्या. मात्र 2016-17 पासून या परीक्षा इयत्ता पाचवी आणि आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी घेण्यात येऊ लागल्या. आता पुन्हा एकदा परीक्षा पद्धतीत बदल करण्यात आला असून चालू शैक्षणिक सत्रापासून हा निर्णय अमलात आणण्यात आला आहे. त्यामुळे आता इयत्ता पाचवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी इयत्ता चौथीऐवजी आणि इयत्ता आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी इयत्ता सातवीऐवजी शिष्यवृत्ती परीक्षा घेण्यात येतील. या वर्षी फेब्रुवारीच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या रविवारी इयत्ता पाचवी आणि आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती परीक्षा आधीच नियोजित असल्याने, या परीक्षांव्यतिरिक्त इयत्ता चौथी आणि सातवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती परीक्षा एप्रिल किंवा मे महिन्यात घेतल्या जातील. 2026-27 शैक्षणिक सत्रापासून इयत्ता चौथी आणि सातवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी नियमितपणे शिष्यवृत्ती परीक्षा घेतल्या जातील.

गुणवत्तायादीतील विद्यार्थ्यांना इयत्ता चौथीसाठी दरवर्षी ₹5,000 आणि इयत्ता सातवीसाठी दरवर्षी ₹7,500 शिष्यवृत्ती दिली जाणार आहे. तसेच, पूर्व-प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षेचे नाव आता “प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा” असे ठेवले जाईल, तर पूर्व-माध्यमिक शिष्यवृत्ती परीक्षेचे नाव “उच्च प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा” असे बदलले जाईल.1954-55 पासून महाराष्ट्रात शिष्यवृत्ती परीक्षा घेतल्या जात आहेत. सुरुवातीला या परीक्षा इयत्ता चौथी आणि सातवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी घेतल्या जात होत्या. मात्र 2016-17 पासून त्या पाचवी आणि आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी घेण्यात आल्या. या बदलानंतर परीक्षा देणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या कमी होत गेली. त्यामुळे स्थानिक स्वायत्त संस्थांतील विद्यार्थ्यांचा सहभाग वाढविण्यासाठी आणि विद्यार्थी व शिक्षकांची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी नियमांमध्ये पुन्हा एकदा सुधारणा करण्यात आली आहे. आता आठवीऐवजी सातवी आणि पाचवीऐवजी चौथीच्या विद्यार्थ्यांसाठी परीक्षा घेतली जाणार आहे. या शिष्यवृत्ती परीक्षेत सरकार मान्यताप्राप्त शाळांमधील विद्यार्थी सहभागी होऊ शकतील. तसेच, सीबीएसई, आयसीएसई आणि इतर शिक्षण मंडळांच्या विद्यार्थ्यांनाही विशिष्ट नियमांनुसार या परीक्षेत सहभागी होण्याची परवानगी दिली जाईल.