246 नगरपरिषदा, 42 नगरपंचायतींसाठी 2 डिसेंबरला मतदान

* 3 डिसेंबरला निकाल

* राज्य निवडणूक आयोगाची घोषणा

* राज्यभर निवडणुकीची आचारसंहिता लागू
* 288 नगराध्यक्षासाठी थेट निवडणूक
* 3820 प्रभाग, 6859 नगरसेवकांसाठी रणधुमाळी
* राज्यातील 1 कोटी 7 लाख 3 हजार 576 मतदार बजावणार हक्क

अमरावती /4 नोव्हेंबर : महाराष्ट्रात स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांची औपचारिक घोषणा होताच राजकीय वातावरण तापले आहे. राज्यातील 246 नगरपालिका आणि 42 नगरपंचायतींमध्ये निवडणुका 2 डिसेंबर रोजी पार पडणार असून 3 डिसेंबरला मतमोजणी होईल. निवडणुकीची घोषणा होताच आचारसंहिता तत्काळ लागू झाली आहे.
राज्यातील अनेक स्थानिक संस्थांचा कार्यकाळ संपल्याने या निवडणुका अपरिहार्य ठरल्या आहेत. 29 महापालिका, 32 जिल्हा परिषदा, 336 पंचायत समित्या, 246 नगरपालिका आणि 42 नगरपंचायतीं यांचा कार्यकाळ संपल्याने आयोगाने टप्प्याटप्प्याने निवडणुका घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यातील पहिला टप्पा म्हणजे नगरपालिका आणि नगरपंचायतींच्या निवडणुका. या प्रक्रियेमुळे स्थानिक पातळीवर नव्या नेतृत्वाचा उदय होण्याची शक्यता आहे. ?
निवडणुकीचे वेळापत्रक जाहीर-राज्य निवडणूक आयोगाने निवडणुकीचे तपशीलवार वेळापत्रक निश्चित केले आहे. नामनिर्देशन दाखल करण्यास 10 नोव्हेंबरपासून सुरुवात होणार असून 17 नोव्हेंबर ही अंतिम तारीख असेल. छाननी 18 नोव्हेंबर, अर्ज माघारी घेण्याची शेवटची तारीख 21 नोव्हेंबर, तर निवडणूक चिन्हांचे वाटप 26 नोव्हेंबर रोजी करण्यात येईल. मतदान 2 डिसेंबरला आणि निकाल 3 डिसेंबरला घोषित होईल. मतदारसंख्या आणि तयारी-राज्यातील या
निवडणुकीत 1 कोटी 7 लाख 3 हजार 576 मतदार मतदानासाठी सज्ज आहेत. यामध्ये महिला मतदारांची संख्या 53 लाख 22 हजार 870 आहे. 31 ऑक्टोबर रोजी प्रसिद्ध झालेल्या अंतिम मतदार यादीनुसार मतदान पार पडणार आहे.मतदान प्रक्रिया ईव्हीएम (इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशीन) द्वारे होणार असून राज्यभरात 13 हजार कंट्रोल युनिट्स तयार करण्यात आल्या आहेत. जिल्हा प्रशासन आणि राज्य निवडणूक आयोगाने मतदान सुरळीत पार पडावे यासाठी व्यापक नियोजन केले आहे.
अमरावती विभागातील रंगत वाढली-अमरावती विभागात 45 नगरपालिका आणि नगरपंचायतींमध्ये निवडणुका होणार आहेत. त्यामुळे या विभागात राजकीय हालचालींना वेग आला आहे. प्रत्येक नगरपरिषदेतील विकासकामे, स्थानिक प्रश्न, नेत्यांचा प्रभाव आणि नागरिकांचा विश्वास या सर्व घटकांवर निकाल ठरणार आहे. भाजप, काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस (दोन्ही गट), शिवसेना (शिंदे गट), शिवसेना (उद्धव गट), वंचित बहुजन आघाडी, बहुजन समाज पक्ष आदी प्रमुख पक्षांनी उमेदवार निवडीसाठी बैठकांची मालिका सुरू केली आहे. काही ठिकाणी स्थानिक स्वतंत्र उमेदवारही मैदानात उतरू शकतात.
सुविधा, जनजागृती आणि ‘गुलाबी मतदान केंद्रे’-मतदारांना मतदानासाठी प्रेरित करण्यासाठी निवडणूक आयोगाने विशेष जनजागृती मोहीम राबवली आहे. पहिल्यांदा मतदान, अभिमानाचा क्षण आणि तुमचा एक मत – शहराचा विकास ही घोषवाक्ये जनतेत उत्साह निर्माण करत आहेत. राज्यभरात 32 विशेष कॅम्पेन आयोजित करण्यात आली आहेत. अमरावती जिल्ह्यात मतदानासाठी शेकडो केंद्रांची तयारी सुरू असून दिव्यांग मतदारांसाठी रॅम्प, महिला केंद्रे, आणि ‘गुलाबी मतदान केंद्रे’ उभारण्यात येणार आहेत. या केंद्रांवर सर्व अधिकारी महिला असतील. तसेच दिव्यांग, गर्भवती महिला, लहान मुलांसह येणार्‍या स्त्रिया आणि ज्येष्ठ नागरिक यांना प्रथम मतदानाचा अधिकार दिला जाणार आहे.
उमेदवारांच्या खर्च मर्यादेत वाढ-यंदाच्या निवडणुकीत उमेदवारांच्या निवडणूक खर्च मर्यादेत वाढ करण्यात आली आहे. नगराध्यक्षपदासाठी 15 लाख तर नगरसेवक पदासाठी 7 लाख इतकी मर्यादा निश्चित झाली आहे. त्यामुळे प्रचार मोहीम आणखी रंगेल अशी अपेक्षा आहे. उमेदवारांना ऑनलाईन प्रचाराचे प्रोत्साहन दिले जात आहे.
तंत्रज्ञानाचा वापर आणि पारदर्शकता-मतदारांच्या सोयीसाठी नवीन मोबाइल अ‍ॅप विकसित करण्यात आले असून त्याद्वारे मतदान केंद्र, नाव पडताळणी, ईपीक क्रमांक आणि उमेदवारांची माहिती मिळवता येणार आहे. दुबार मतदान टाळण्यासाठी आयोगाने काटेकोर उपाययोजना केल्या आहेत. संभाव्य दुबार मतदारांच्या नावासमोर डबल स्टार चिन्ह दाखवले गेले असून त्यांच्याकडून लेखी हमी घेतली जाणार आहे.
आचारसंहिता लागू-आचारसंहिता लागू झाल्यानंतर प्रशासनाने सर्व प्रकारच्या शासकीय उद्घाटन कार्यक्रमांना स्थगिती दिली आहे. शासकीय यंत्रणा आता निवडणुकीच्या तयारीकडे वळली असून सर्व विभागांमध्ये समन्वयासाठी विशेष पथके नेमली गेली आहेत.
अंतिम शब्द -या निवडणुकीतून राज्यातील स्थानिक नेतृत्वाचे नवे चित्र उभे राहण्याची शक्यता आहे. 2 डिसेंबरच्या मतदानानंतर 3 डिसेंबरला कोणत्या पक्षाच्या झेंड्याखाली सत्तेचा गड उभा राहतो, याकडे केवळ अमरावती विभागाचेच नव्हे तर संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आह