22 दिवसांत 11 वाघांचा मृत्यू

हायकोर्टाचे वन विभागावर कडक ताशेरे अन् जनहित याचिकेचे आदेश

नागपूर /23 जानेवारी : विदर्भाच्या निसर्गसंपन्न जंगलातून एक अतिशय हृदयद्रावक आणि चिंताजनक माहिती समोर येत आहे. नव्या वर्षाच्या सुरुवातीलाच व्याघ्र संवर्धनाचे धिंडवडे निघाले असून, अवघ्या बावीस दिवसांत अकरा वाघांनी आपला जीव गमावला आहे. वाघांच्या मृत्यूचे हे वाढते सत्र पाहून मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने या प्रकरणाची स्वतःहून दखल घेतली असून, वन विभागाच्या कारभारावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. न्यायालयाने या प्रकरणी जनहित याचिका दाखल करण्याचे कडक निर्देश दिले असून, वाघांच्या मृत्यूचा हा पेच आता थेट न्यायालयीन चौकटीत पोहोचला आहे.
विदर्भातील वाघांसाठी 2026 चे पहिले पाऊल मृत्यूचा सापळा ठरत आहे. एकीकडे वन विभाग वाघांच्या वाढत्या संख्येचा आनंद साजरा करत असताना, दुसरीकडे सुरक्षेच्या अभावामुळे वाघ मृत्यूच्या दाढेत ओढले जात आहेत. नागपूर खंडपीठाने या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन अ‍ॅड. चैतन्य ध्रुव यांची ’न्यायालयीन मित्र’ म्हणून नियुक्ती केली आहे. 18 मार्च रोजी होणार्‍या पुढील सुनावणीत आता प्रशासनाला या अकरा मृत्यूंचा हिशोब द्यावा लागणार आहे.दरम्यान, बुलढाणा जिल्ह्यातील ज्ञानगंगा अभयारण्यातून एक धक्कादायक घटना समोर आली आहे. पेंच व्याघ्र प्रकल्पातून काही दिवसांपूर्वीच ज्ञानगंगा येथे आणलेला एक तरुण वाघ त्याला ठेवलेल्या जाळीच्या अधिवासातून जाळी तोडून बाहेर पडला आहे. हा वाघ आता अभयारण्यात मुक्त संचार करत असून, त्याचा वावर बुलढाणा ते खामगाव या मुख्य महामार्गाच्या दिशेने असल्याने मोठी भीती पसरली आहे. या महामार्गावर वाहनांची सतत वर्दळ असते, त्यामुळे वाघाच्या जीवाला जसा धोका आहे, तसाच तो वाहनचालकांसाठीही जीवघेणा ठरू शकतो. वन विभागाने आजूबाजूच्या गावातील शेतकर्‍यांना सावध राहण्याचे आवाहन केले असले, तरी या वाघाला आवरणे आता मोठे आव्हान बनले आहे. दुसरीकडे, भंडारा जिल्ह्यातील अड्याळ वनपरिक्षेत्रात निसर्गाचा एक वेगळाच थरार पाहायला मिळाला. अड्याळ ते किटाळी मार्गावर एका रुबाबदार वाघाने भररस्त्यात वाहनाचा रस्ता अडवून धरला. पहाटेच्या वेळी हा वाघ एखाद्या राजासारखा रस्त्यावर चालत आला आणि तब्बल वीस मिनिटे त्याने तिथून हलण्याचे नाव घेतले नाही. अखेर वाहनचालकाला आपला जीव वाचवण्यासाठी गाडी मागे घ्यावी लागली. या घटनेमुळे परिसरात दहशतीचे वातावरण असून, वाघ आता थेट मानवी संपर्कात येत असल्याचे स्पष्ट होत आहे.वर्धा जिल्ह्यातील सेलू मुरबाड येथे तर माणुसकीला काळीमा फासणारी घटना घडली. एका वाघिणीचा शेतातील जिवंत विद्युत तारेच्या धक्क्याने जागीच मृत्यू झाला. गुन्हेगारांनी पुरावा नष्ट करण्यासाठी तिचा मृतदेह पुलाखाली फेकून दिला होता. या प्रकरणातील आरोपी अद्यापही मोकळेच आहेत. पेंचमध्येही दोन लहान बछड्यांचा झालेला मृत्यू वन विभागाच्या गस्त यंत्रणेच्या चिंधड्या उडवणारा आहे. वाघांच्या मृत्यूच्या बाबतीत महाराष्ट्र राज्य आता देशात दुसर्‍या क्रमांकावर पोहोचले असून, ही परिस्थिती तातडीने न सुधारल्यास विदर्भाचे जंगल वाघविहीन होण्याची भीती निसर्गप्रेमींनी व्यक्त केली आहे.

विजेचा फास आणि वाघांचा अघोषित वनवास

वर्धा जिल्ह्यात विजेच्या धक्क्याने वाघिणीचा बळी गेल्यानंतर वन विभागाने अद्याप कोणालाही अटक केलेली नाही, ही बाब अत्यंत खेदजनक आहे. पेंच व्याघ्र प्रकल्पात आठ महिन्यांच्या दोन लहान बछड्यांचा झालेला मृत्यू हा सुरक्षा यंत्रणेचा मोठा पराभव मानला जात आहे. शेतातील जिवंत विद्युत तारा आणि जंगलाच्या मधून जाणारे गजबजलेले महामार्ग वाघांसाठी मृत्यूचे सापळे बनले आहेत. जर महामार्गावरील वाहतूक नियंत्रित केली नाही आणि शेतातील शिकारीवर आळा घातला नाही, तर येणार्‍या काळात वाघांचे अस्तित्व केवळ पुस्तकातच उरेल, अशी भीती आता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.